ሸይኽ ሙሐመድ ሻፊ

🕌 ሸይኽ ሙሐመድ ሻፊ — የወሎ 18ኛው ክፍለ ዘመን ሙጃሂድ ★Miky Sultan Barento★ ሸይኽ ሙሐመድ ሻፊ ሙሐመድ በ18ኛው ክፍለ ዘመን ወሎ ውስጥ ከታወቁ የእስልምና ሊቃውንትና የቃድሪያ ሱፊ መሪዎች አንዱ ነበሩ። የእርሳቸው የሕይወት ታሪክ Naṣīḥat al-Murīdīn (“Advice for Novices”) በተባለ የልጃቸው የሕይወት ታሪክ ምንጭ ተመዝግቧል። ምሁራን ሸይኹ በ1743 አካባቢ ተወልደው በ1806/07 እንደሞቱ ያስቀምጣሉ። በተለይም በወረ ባቦ (Warra Babbō) ተወልደው፣ የቃድሪያ መንገድን ከተቀበሉ በኋላ ወደ ባቲ ቃሉ ገርፋ (Garfa) ተጓዙ። በዚያም ከአካባቢው የዘር መሪ ጋር ግንኙነት ፈጥረው ለዳዕዋና ለእስልምና ስርጭት የሚያገለግሉ ሰዎችና መሣሪያዎች እንዳገኙ ምንጮች ይገልጻሉ። ⚔️ ከሃይማኖታዊ ማስተማር ወደ ወታደራዊ እንቅስቃሴ ሙሐመድ ሻፊ የወቅቱ የአካባቢው የእስልምና አሠራር ከእስልምና ውጭ ከሆኑ ልማዶች ጋር ተቀላቅሎ እንደነበር ያምኑ ነበር። ስለዚህ የእስልምና ማሻሻያና ማጥራትን እንደ ዋና ዓላማቸው ያዙ። በኋለኛው ዘመናቸው ግን እንቅስቃሴያቸው ከመንፈሳዊና ከሃይማኖታዊ ማስተማር ብቻ አልተገደበም። የጅሃድ ጥሪን እንደ የእምነት ማጥራትና የእስልምና ማስፋፊያ መንገድ ማበረታታቸውን ሪቻርድ ሪድ ያስታውሳል። እንዲያውም በመካ ሐጅ ላይ እያሉ በወሎ ውስጥ ለጂሃድ ድጋፍ ለማግኘት መሞከራቸው ተጠቅሷል፤ የመካ ባለሥልጣናት ግን በጥሪያቸው ላይ ብዙም ፍላጎት አላሳዩም። 🏘️ ጃማ ነጉስ — የእርሳቸው ዋና ማዕከል በኋላ በአልቡኮ (Albukko) አካባቢ ተቀምጠው ጃማ ነጉስ (Jama Nigus) የሚባለውን ማዕከል አቋቋሙ። ይህ ቦታ ከሞታቸው በኋላም ከወሎ ታላላቅ የሱፊ መቃብርና የትምህርት ማዕከላት አንዱ ሆኖ ቀጠለ። ስለዚህ ሸይኽ ሙሐመድ ሻፊን በወሎ ታሪክ ውስጥ እንደ የሃይማኖት መምህር፣ የቃድሪያ ሱፊ መሪ፣ የእስልምና ማሻሻያ አራማጅ እና በኋለኛው ዘመናቸው ወታደራዊ ጥሪ ያደረጉ መሪ መሆናቸውን በተለያዩ ምንጮች ማየት ይቻላል። ⚔️ የመጨረሻው የጦር ዘመቻ — መንዝ በሸይኽ ሙሐመድ ሻፊ የመጨረሻ የጦር ዘመቻ ዘገባ ውስጥ ቢላ (Bilā) የተባለ ቦታ እንደ የዘመቻው አንድ የመንገድ ማረፊያ ይገኛል። ከዚያም መቅደሳ (Maqdasā) ደረሱ። በመቅደሳ አካባቢ ከመንዝ (Mänz) የመጡ ክርስቲያኖች ጋር ትልቅ ውጊያ እንደተካሄደ የትውፊት/የሕይወት ታሪክ ዘገባው ያመለክታል። ይህን ከዘመኑ የአካባቢው ፖለቲካ ጋር ስናያይ፣ መንዝ በዚያን ጊዜ ጠንካራ የክርስቲያን ሕዝብ ያለበት የሰሜን ሸዋ ተራራማ አካባቢ ነበር። የኦሮሞ ጥናቶች መንዝ የክርስቲያን አማራ የሚኖርበት እና በኦሮሞ አካባቢዎች የተከበበ ተራራማ ክልል እንደነበር ይገልጻሉ። በሌላ የመንዝ ታሪክ ምንጭም አካባቢው ከብዙ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ገዳማትና አብያተ ክርስቲያናት ጋር ጠንካራ ታሪካዊ ትስስር እንዳለው ይገለጻል። 🩸 የጦርነቱ ክብደት የዘመቻው ዘገባ ጦርነቱን ቀላል ግጭት አድርጎ አያቀርበውም። በሁለቱም ወገኖች ብዙ ሰዎች የተገደሉበት ከባድ ውጊያ እንደነበር ይተርካል። 🗺️ መንዝ እና የሸይኽ ሻፊ ዘመቻ ታሪካዊው መንዝ በዛሬው ሰሜን ሸዋ ዞን ውስጥ የሚገኝ ታሪካዊ ክልል ነው። በታሪካዊ መግለጫዎች መንዝ በማማ መደር፣ ላሎ መደር እና ጌራ መደር ይከፈል ነበር። ስለዚህ “ከመንዝ ክርስቲያኖች” ሲባል የሚጠቀሰው ከዚያ ታሪካዊ ክልል የመጡ የክርስቲያን ተዋጊዎች/ሕዝብ መሆኑ ነው። 📚 ዋና የጥናት መሠረቶች ሁሴን አህመድ፣ Islam in Nineteenth-Century Wallo, Ethiopia: Revival, Reform and Reaction — ስለ ሙሐመድ ሻፊ፣ የቃድሪያ እንቅስቃሴ እና የወሎ የእስልምና ማሻሻያ እንቅስቃሴ ዋና የምሁራን ምንጭ ነው። የሸይኹ ልጅ የጻፈው Naṣīḥat al-Murīdīn — የሸይኽ ሙሐመድ ሻፊ የሕይወት ታሪክ ዋና የትውፊት/የቤተሰብ ምንጭ ነው። Richard J. Reid, Frontiers of Violence in North-East Africa — የሙሐመድ ሻፊን እንቅስቃሴ በ18ኛው ክፍለ ዘመን የወሎ የሃይማኖትና የግጭት ታሪክ ውስጥ ያስቀምጣል። በአጭሩ፦ የሸይኽ ሙሐመድ ሻፊ የመጨረሻ ዘመቻ በወሎ የ18ኛው ክፍለ ዘመን የእስልምና ማሻሻያ፣ የሱፊ እንቅስቃሴ እና የአካባቢያዊ የፖለቲካ–ሃይማኖት ግጭቶች አውድ ውስጥ የሚታይ ክስተት ነው። #follower #fypシ゚viralシ #wollo #Ethiopia