Amade kolase

👑⚔️ ጀግና አመዴ ኮላሴ (Amade Kolase) ⚔️👑 ጎንደርን አሸንፎ የድል አዛን ጥሪ ያስደረገው የወሎ ኦሮሞ ጀግና የወሎ ኦሮሞ ወረ ሂመኖ ማመዶች ሥርወ-መንግሥት መሪ ★ Miky Sultan Barento ★ ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🛡️🔥 ወሎን በአንድነት ያስተባበረው ጀግና! አመዴ ኮላሴ — የፈረስ ስሙ ኮላሴ(Kolase) የተባለው እና ሙሉ ስሙ አመዴ ሙሐመድ አሊ ጎዳና ባቦ ተብሎ የሚጠራው — በወሎ ኦሮሞ የወረ ሂመኖ ማመዶች ሥርወ-መንግሥት ውስጥ ታላቅ የጦር እና የፖለቲካ መሪ ነበር። 📜 ብሬሊ (Brelli) እንደዘገበው፣ አመዴ ሙሐመድ አሊ ኮላሴ በሥልጣን ላይ ለ25 ዓመታት ያህል ቆይቷል። እንደ ቀደሙት አባቶቹ የግዛት ዘመን፣ የወሎ ወረ ሂመኖ “ማመዶች” አገዛዝ እየተስፋፋ በመጣበት ወቅት፣ አመዴ ኮላሴ ንቁ፣ ቆራጥና ተፅዕኖ ያለው መሪ ሆኖ ተገልጿል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ⚔️🌿 የወሎ መሬትን ለማስመለስ የተደረገው ትግል በእሱ ግዛት ሥር የነበሩትን ሌሎች ወረዳዎች በማካተት፣ በቀድሞ ዘመን በሰለሞናዊ ኃይሎች ተወስደው የነበሩ የወሎ መሬቶችን በዘመቻ ለማስመለስ ትግል አድርጓል። 🗺️ የአመዴ ኮላሴ የፖለቲካ ተፅዕኖ ወደ ደቡብ እስከ ዋንጪና ጃማ ወንዞች፣ ወደ ምዕራብ እስከ አባይ ቤት ድረስ የሚዘልቅ ነበር። በምስራቅ የገርፋና ቃሉ ገዥዎችን በበላይነቱ ሥር አድርጎ፣ በሰሜን ደግሞ ዳውንትና ዳላንታን በተፅዕኖው ሥር አስገብቶ ነበር። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 👑⚔️ የጎንደር ታላቅ ዘመቻ 🔥 እ.ኤ.አ. በ1798 አመዴ ኮላሴ ወደ ጎንደር በመዝመት፣ የንጉሠ ነገሥቱን ዋና ከተማ በሁለት የተለያዩ አጋጣሚዎች በጀግንነት መያዙ ይነገራል። በዚህም የራሱን እጩ በዙፋኑ ላይ ለማስቀመጥ የቻለ ኃይለኛ መሪ ሆኖ ተገልጿል። 🛡️ ወደ ጎንደር የዘመተው ሠራዊት በአራት ዋና ክፍሎች ተደራጅቶ ነበር፦ 1️⃣ የመጀመሪያው ክፍል በኢርጎ ብርጌድ ሥር ሆኖ፣ ከሳይንት፣ አሊ ቤት እና አባይ ቤት የተውጣጡ ጦር አዛዦችን ያካተተ ነበር። 2️⃣ ሁለተኛው ክፍል በቢሊ አሊ የሚመራው ሲሆን፣ ከለገ አምቦ ወንዝ፣ ለገ ጎራ ወንዝ፣ ኢሉ፣ ጃማ እና ቦረና የተውጣጡ ወታደሮችን ያቀፈ ነበር። 3️⃣ ሦስተኛው ክፍል በቦሩ ኢድሪስ (Boru Idris) የሚመራ ሲሆን፣ ከቃሉና ከደዌ ሪቄ የተውጣጡ ኃይሎችን ያካተተ ነበር። 4️⃣ አራተኛው ክፍል በማሪዬ ትዕዛዝ ሥር ሆኖ፣ ከታሁላዳሬ፣ አቢቹ [ወረ ባቾ]፣ ዋዩ፣ ወረ ጣያ እና ወረ ባቦ የተውጣጡ ወታደሮችን ያቀፈ ነበር። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🔥👑 አመዴ ኮላሴ ምን ያህል ኃይለኛ መሪ ነበር? ከተለያዩ የወሎ አካባቢዎች የመጡ ታላላቅ አለቆችንና ወታደሮችን በአንድ የዘመቻ አመራር ሥር ማሰባሰብ መቻሉ፣ የአመዴ ኮላሴን የፖለቲካ ተፅዕኖ፣ የጦር አመራር ችሎታና የኃይል መጠን የሚያሳይ ነበር። 🕌 በአካባቢው የሚነገር ወግ መሠረት፣ አመዴ ወደ ጎንደር ሲገባ በድል አድራጊነት በመግባት ከጎንደር ግምብ አንዱ ላይ የእስልምና የፀሎት ጥሪ — አዛን — እንዲደረግ አድርጓል ይባላል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🕌⚔️ የእስልምና አቋሙን ለማጠናከር አመዴ ኮላሴ እንደ አባቱ በወሎ የእስልምናን አቋም ለማጠናከር የታገለ መሪ እንደነበር ይተረካል። የኢማምነት የዘር ውርስ ሥልጣን ሕጋዊነትን ለማጠናከርና ግልጽ ለማድረግ፣ ከመካ የጽሑፍ ፈቃድ አግኝቷል ተብሎ የሚተረክ ሲሆን፣ እሱና ዘሮቹ “ኢማም” የሚለውን የክብር ማዕረግ እንዲጠቀሙ እንዳስቻለ ይነገራል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🕊️⚔️ የጀግናው አመዴ ኮላሴ የመጨረሻ ዘመን ታላቁ መሪ አመዴ ኮላሴ በ1803 ከለገ ሂዳና ከለገ ጎራ አለቆች ጋር በይላል (ኢላል) በተፈጠረ ግጭት ለማስቆም ሲሞክር ሞተ ይባላል። የሕይወቱ መጨረሻ ቢሆንም፣ ያቋቋመው የፖለቲካ ተፅዕኖ፣ ያሰባሰበው የጦር ኃይል እና የወሎ ኦሮሞ ታሪክ ውስጥ ያሳረፈው አሻራ እስከዛሬ በትረካዎች ውስጥ ይነሳል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 👑⚔️🔥 አመዴ ኮላሴ — በወሎ ኦሮሞ ታሪክ የማይዘነጋ ስም! የወረ ሂመኖ ማመዶች መሪ፣ የወሎ መሬት ተከራካሪ፣ የብዙ አለቆችን ጦር ያስተባበረ፣ እስከ ጎንደር ድረስ ዘምቶ የተነገረለት፣ በታሪክ ትረካዎች ውስጥ የቀረ ጀግና። አመዴ ኮላሴ! ⚔️👑 https://mikysultan.blogspot.com 🔗 https://t.me/Oromo_geography ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ★ Miky Sultan Barento ★