OROMOO JIMMAA

🌳 OROMOO JIMMAA 🌳 📜 Sanyii-Hidhaa • Gosoota • Sirna Gadaa • Seenaa ★ Miky Sultan Barento ★ ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 1️⃣ 🌳 SANYII-HIDHAA JIMMAA Akka tarree sanyii-hidhaa tokko keessatti ibsametti: OROMOO ⬇️ MACCAA ⬇️ JAAWWI ⬇️ JIDDA ⬇️ AKAKOO ⬇️ ├── HARSUU ├── JIMMAA └── SADACHAA 　　└── BEDII 📌 Hubachiisa: Tarreen kun sanyii-hidhaa tokko kan qorannoo Jimmaa keessatti eeramedha. Tarreewwan afoolaa fi seenaa naannoo gara naannootti garaagarummaa qabaachuu danda’u. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 2️⃣ 🌿 GOSOOTA/GAREEWWAN NAANOO JIMMAA Gosa/Garee| Naannoo ykn ibsa Jimmaa| Giddugala mootummaa Jimmaa Badii/Badi| Saqqaa fi naannoo Jimmaa Diggoo| Garee humna siyaasaa naannoo Jimmaa Lalloo| Naannoo Jireen/Jimmaa Sadachaa| Damee Akakoo keessatti eeramu Harsuu| Damee Akakoo Bedii| Damee Akakoo Qoree| Garee Oromoo naannoo Gibe Biyloo/Bilo| Garee naannoo Gibe Hariroo| Garee naannoo Gibe Agalloo| Maqaa seenaa naannoo Gibe ⚠️ Hubachiisa: Maqaan tarree kanaa hundi sadarkaa tokko irratti miti. Madda tokko keessatti gosa, kan biraa keessatti balbala, mana ykn garee siyaasaa jedhamee dhiyaachuu danda’a. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 3️⃣ 🏛️ SIRNA HAWAASUMMAA OROMOO GOSA ⬇️ QOMOO ⬇️ MANA ⬇️ BALBALA ⬇️ WARRA ⬇️ MAATII 🔹 Gosa — garee sanyii bal’aa 🔹 Qomoo — damee gosa 🔹 Mana — sarara sanyii/maatii 🔹 Balbala — damee maatii 🔹 Warra — maatii bal’aa ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 4️⃣ 🏛️ SIRNA GADAA JIMMAA 🌿 Gadaa — sirna bulchiinsaa, seeraa fi hawaasummaa 👤 Abbaa Gadaa — hogganaa sirna Gadaa 🏛️ Caffee — walgahii marii fi murtii 🌳 Odaa Hullee — bakka seenaa Gadaa Jimmaa keessatti barbaachisaa 👥 Luba — garee/dhaloota Gadaa 🔄 Baallii — dabarsa aangoo 🕊️ Buttaa — ayyaana/sirna Gadaa 🤝 Jigaa — araaraa fi furmaata walitti bu’iinsaa 🌳 Odaan Hullee seenaa fi duudhaa Gadaa Oromoo Jimmaa keessatti bakka murteessaa qaba. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 5️⃣ 👑 MOOTUMMOOTA GIBE SHAN #| Mootummaa| Ibsa 1| Jimmaa| Mootummaa Jimmaa Abbaa Jifaar 2| Gommaa| Mootummaa Gibe keessaa 3| Gummaa| Mootummaa Gibe keessaa 4| Geraa| Mootummaa Gibe keessaa 5| Limmuu-Ennareyaa| Mootummaa Gibe keessaa ⚠️ Hubadhu: Gommaa, Gummaa, Geraa fi Limmuu-Ennareyaa “ilmaan Jimmaa” jechuu irra, akka mootummoota siyaasaa naannoo Gibe turan ibsuun sirriitti addaan baasa. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 6️⃣ 👑 JIMMAA ABBAA JIFAAR 📜 Dhuma jaarraa 18ffaa – jalqaba jaarraa 19ffaa: Gareewwan Oromoo naannoo Gibe keessatti humna siyaasaa fi dinagdee isaanii cimsachuu jalqaban. 👑 Jaarraa 19ffaa: Jimmaan mootummaa cimaa ta’ee, Abbaa Jifaar hogganaa beekamaa ta’e. ☪️ Maddoonni seenaa tokko tokko Abbaa Jifaar Islaama fudhachuu isaa naannoo bara 1830 keessa akka ta’e ibsu. 🌾 Jimmaan qonnaa, daldalaa fi siyaasaan naannoo Gibe keessatti humna guddaa ta’e. 🇪🇹 Dhuma jaarraa 19ffaa: Jimmaan mootummaa Itoophiyaa babal’achaa ture waliin hariiroo siyaasaa keessa seene. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 7️⃣ 📜 GADAA → MOOTUMMAA 🌳 SIRNA GADAA ⬇️ 🌳 ODAA HULLEE / CAFFEE ⬇️ 👥 GAREEWWAN GOSAA FI HUMNA SIYAASAA ⬇️ 👑 MOOTUMMOOTA GIBE ⬇️ 👑 MOOTUMMAA JIMMAA ABBAA JIFAAR ⬇️ ☪️ SIRNA MOOTUMMAA ISLAAMAA ⬇️ 🇪🇹 WALITTI DHUFEENYA MOOTUMMAA ITOOPHIYAA ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🔎 WANTI ADDA BA’UU QABU Sanyii-hidhaa fi seenaa mootummaa waan tokko miti. 🌳 Sanyii-hidhaa: Maccaa → Jaawwi → Jidda → Akakoo → Harsuu/Jimmaa/Sadachaa/Bedii 🏛️ Sirna hawaasummaa: Gosa → Qomoo → Mana → Balbala → Warra → Maatii 👑 Seenaa siyaasaa: Gadaa → Mootummoota Gibe → Jimmaa Abbaa Jifaar Kanaaf, Gommaa, Gummaa, Geraa fi Limmuu-Ennareyaa akka “ilmaan Jimmaa” osoo hin taane, akka mootummoota siyaasaa Gibe addaan baasuun barbaachisaa dha. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 📚 MADDOOTA Qorannoowwan seenaa Jimmaa, Gibe fi Gadaa Oromoo, akkasumas qorannoowwan yunivarsiitii fi barruulee seenaa naannoo Gibe irratti hundaa’uun hubannoon kun qindaa’e. ⚠️ Tarreewwan gosoota xixiqqaa fi sanyii-hidhaa afoolaan darbanii dhufan naannoo gara naannootti garaagarummaa qabaachuu danda’u. Kanaaf, wanta ragaa barreeffamaan mirkanaa’e fi wanta afoolaan darbuu addaan baasuun barbaachisaa dha. ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🌳 SEENAAN YOO QORATAME, EENYUMMAAN NI JABAATA. 📜 Sanyii • Aadaa • Gadaa • Seenaa https://mikysultan.blogspot.com https://t.me/Oromo_geography ★ Miky Sultan Barento ★ #Oromoo #Jimmaa #Jimma #Maccaa #Jaawwi #Jidda #Akakoo #Gadaa #OdaaHullee #AbbaaJifaar #Gibe #SeenaaOromoo #AadaaOromoo