Baatee fii Seenaa ishee

Baatee fi Hundee Mootummaa Māmadoch — Seenaa Walloo Baateen hangafa hundeessitoota maatii bulchitoota Walloo kan booda “Māmadoch” jedhamee beekame keessaa tokko akka taate seenaa tokko tokko keessatti ibsama. Jalqaba jaarraa 18ffaa keessa, gareen Oromoo Arsii loonii fi waraana isaanii waliin gara Walloo dhufuun Garfa–Baatee naannoo Mammed Hill jedhamutti qubatan jedhama. Isaan keessaa hoogganaan Oromoo Muslimaa Godaanaa Baaboo (Godana Babbo) nama beekamaa ture. Godaanaa Baaboon: ➡️ jalqaba Qaalluu–Baatee/Garfa keessa qubate; ➡️ booda gara Tahulaadaaree ce’e; ➡️ mootii Oromoo naannoo sanaa Jaarri Daglii waliin hariiroo uumee lafa qubannaa argate; ➡️ fuudhaa fi hariiroo siyaasaa fayyadamuun aangoo isaa cimsate. Akka hidda dhalootaa tokkootti: Godaanaa Baaboo ⬇️ Alii Godanaa ⬇️ Mahaammad Alii (Abbaa Jiboo/Jaboo) ⬇️ Māmadoch — Warra Himanoo Mahaammad Aliin gara bara 1740 dhalatee gara 1785tti du’e jedhamee maddoota tokko tokko keessatti ibsama. Sanyiin kunis yeroo booda Warra Himanoo fi Māmadoch jedhamee beekamuun mootummaa naannoo Walloo keessatti gahee guddaa qabaate. 📌 Hubachiisa: Godaanaa Baaboon “Oromoo Arsii” keessaa dhufe jechuun madda Conti Rossini keessatti ni argama. Garuu, “hidda isaa mirkanaa’inaan Sheek Nuuh Huseen irraa dhufe” jechuun ragaan seenaa gahaan hin mirkanoofne. Kanaaf, wantoota ragaan isaanii cimee jiru fi wantoota akka himannaa seenaatti jiran adda baasuun barbaachisaa dha. 📚 Madda ijoo: Hussein Ahmed, Islam in Nineteenth-Century Wallo, Ethiopia: Revival, Reform and Reaction — Appendix: “Genealogy of the Mammadoch Dynasty of Warra Himano (1700–1916)”, fuula 203. ★ Miki Sultan Barento ★ #SeenaaWalloo #Wallo #Mammadoch #WarraHimanoo #Baatee #GodaanaaBaaboo #Tahulaadaaree #Oromoo #HistoryOfWollo