Amade Beshir leader of wollo oromo

🇪🇹⚔️ ደጃዝማች አመዴ በሺር — ከቴዎድሮስ ጋር የተፋለመው የወሎ ጀግና 🛡️ የወሎ ኦሮሞ ወረ ሂመኖ ጀግና ጦር መሪ ★ Miky Sultan Barento ★ 🔥 “የወሎን ነፃነት ለማስጠበቅ የተነሳ ጀግና!” 🔥 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ የ19ኛው ክፍለ-ዘመን ወሎ ታሪክ የአካባቢ ገዢዎች፣ የጦር መሪዎች፣ የሃይማኖት መሪዎችና የማኅበረሰብ ኃይሎች በተወሳሰበ የሥልጣን ትግል ውስጥ የነበሩበት ዘመን ነበር። በዚህ የታሪክ መድረክ ላይ በተለይ የሚጠቀሰው አንድ ስም አለ፦ ⚔️ አመዴ በሺር (Amede Bashir) ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🛡️ አመዴ በሺር ማን ነበር? አመዴ በሺር ከወሎ የMammadoch / ወራ ሒማኖ የአካባቢ የገዢነት ባህል ጋር የተያያዘ ኃይለኛ የወሎ መሪ ነበር። በ1850ዎቹ መጨረሻ ንጉሥ ቴዎድሮስ ዳግማዊ የኢትዮጵያን ማዕከላዊ ሥልጣን ለማጠናከር ወደ ወሎ በተደጋጋሚ ዘመቻ ሲያደርግ፣ አመዴ በሺር በእርሱ ላይ ከተቃወሙት ዋና የወሎ መሪዎች መካከል አንዱ ሆነ። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ⚔️ አመዴ በሺር ከቴዎድሮስ ጦር ጋር ያደረገው ታላቅ ተቃውሞ 🔥 “ወሎን ለመግዛት የመጣውን ማዕከላዊ ኃይል ፊት ለፊት የተቃወመ ጀግና!” 🔥 ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ⚔️ 1858 — ቴዎድሮስ ለሦስተኛ ጊዜ ወደ ወሎ አፄ ቴዎድሮስ ዳግማዊ በ1855 ብሎ ራሱን ከነገሠ በኋላ ወሎን በማዕከላዊ ሥልጣኑ ሥር ለማስገባት ተደጋጋሚ ዘመቻ አደረገ። 📌 1855 — የመጀመሪያው ዘመቻ 📌 1857 — ሁለተኛው 📌 1858 — ሦስተኛው ዘመቻ የ1858ቱ ዘመቻ ዋና ዒላማ የሆነው ኃይለኛው የወሎ መሪ አመዴ በሺር (Amede Bashir) ነበር። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🐎 አመዴ በሺር — የተቃውሞው መሪ በ1858 የወሎ የተለያዩ ኃይሎች በአመዴ በሺር ዙሪያ ወደ አንድ የተቀናጀ ተቃውሞ መጡ። የMelaku Misganaw ጥናት እንደሚያሳየው፣ የወሎ የቃል ትውፊት አመዴ በሺርን “የወሎ ጀግና” ብሎ ያስታውሰዋል። ይህም ትግሉ የአንድ ግለሰብ የግል ጉዳይ ብቻ እንዳልነበረ የሚያሳይ ጠንካራ የአካባቢ ትውስታ ነው። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 📍 የትግሉ መሠረት — ኮረብ እና ፌያል አምባ አንዳንድ የታሪክ ጥናቶች አመዴ በሺር መጀመሪያ ኮረብ (Koreb) አካባቢ መሠረቱን እንዳደረገ፣ በኋላም ወደ ፌያል አምባ (Feyyal Amba) በታሁላዳሬ አካባቢ እንደተንቀሳቀሰ ይጠቅሳሉ። እንደዚሁም አመዴ በሺር “ኢማም” የሚለውን ማዕረግ ወስዶ የወሎ የበላይነትን ለመያዝ እንደተንቀሳቀሰ ምንጮች ይገልጻሉ። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🐎 የ50,000 ፈረሰኞች ዘገባ በዚህ ግጭት ውስጥ በጣም የሚጠቀሰው የPlowden ዘገባ ነው። Plowden አመዴ በሺር ወደ 50,000 ፈረሰኞች የሚደርስ ትልቅ የወሎ ኃይል እንደነበረው ዘግቧል። ይህም አመዴ በሺር የነበረውን የአካባቢ ድጋፍና የጦር አቅም ለመገመት የሚጠቅም ዘገባ ነው። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🦁 ቴዎድሮስ ለምን እንዲህ ብዙ ጊዜ በወሎ ቆየ? የአመዴ በሺር ተቃውሞ በቀላሉ ሊታፈን አልቻለም። 🔸 የወሎ ኃይሎች በአንድ የተቃውሞ አቅጣጫ መሰባሰባቸው፣ 🔸 አመዴ በሺር ትልቅ የፈረሰኞች ኃይል መሰብሰቡ፣ 🔸 የወሎ የአካባቢ ሥልጣን ጠንካራ መሆኑ፣ 🔸 እና የተቃውሞው መራዘም ቴዎድሮስን በወሎ ላይ ብዙ ጊዜ እንዲያሳልፍ አስገደዱት። የMelaku Misganaw ጥናት እንደሚጠቅሰው፣ የአመዴ በሺር ተቃውሞ እስከ 1859 ቀጥሎ፣ ቴዎድሮስም በወሎ እስከ ጥቅምት 1859 ድረስ ቆይቷል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ⚔️ አንድ ግዙፍ ጦርነት ነበር? እዚህ ላይ ታሪካዊ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። 📌 የምንጮቹ ትክክለኛ መረጃ የሚያረጋግጠው 1858–1859 የተራዘመ የቴዎድሮስ–አመዴ በሺር የወሎ ተቃውሞ/ዘመቻ መኖሩን ነው። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🏆 የትግሉ ውጤት የአመዴ በሺር ተቃውሞ ቴዎድሮስን በወሎ ላይ በፍጥነት የተሟላ ቁጥጥር እንዳያደርግ አድርጎታል። ቴዎድሮስ በኋላም 1860 እና 1862/63 ወደ ወሎ ተመልሶ ዘመቻ አደረገ። ይህም የወሎ ተቃውሞ ችግር በአንድ ዘመቻ እንዳልተፈታ ያሳያል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🦁 የአመዴ በሺር ጀግንነት አመዴ በሺርን በወሎ ታሪክ ውስጥ ልዩ የሚያደርገው፦ ⚔️ በኃይለኛ ማዕከላዊ ጦር ፊት ለፊት መቆሙ፣ 🐎 ትልቅ የወሎ ፈረሰኛ ኃይል ማሰባሰቡ፣ 🤝 የተለያዩ የወሎ ኃይሎችን ወደ አንድ ተቃውሞ ማምጣቱ፣ 🛡️ የአካባቢውን ሥልጣን ለማስጠበቅ መታገሉ፣ 🔥 ተቃውሞውን ከ1858 እስከ 1859 ማስቀጠሉ ናቸው። ስለዚህ አመዴ በሺር በ19ኛው ክፍለ-ዘመን ከቴዎድሮስ የማዕከላዊ ሥልጣን ዘመቻ ጋር በወሎ የተፋለመ ከዋና የአካባቢ መሪዎች አንዱ ነበር። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 📚 ዋና ምንጮች • Hussein Ahmed, Islam in Nineteenth-Century Wollo, pp. 162–166 — የቴዎድሮስ ዘመቻዎችና የአመዴ በሺር ተቃውሞ። • Melaku Misganaw, Social and Political History of Wollo Province, pp. 112–116 — የ1858–1859 ተቃውሞ፣ Plowden እና 50,000 ፈረሰኞች የሚለው ዘገባ። • The Cambridge History of Africa, Vol. IV — በ1858 ቴዎድሮስ ወደ ምሥራቅ ተመልሶ አመዴ በሺርን ለመቋቋም ያደረገው ዘመቻ። https://mikysultan.blogspot.com 🔗 https://t.me/Oromo_geography ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🇪🇹⚔️ የወሎ ታሪክ የጀግኖች ታሪክ ነው! ★ Miky Sultan Barento ★