አማራነት መቸ ተጀመረ?

🇪🇹📜 ዘመናዊ የአማራ ብሔር ማንነት — መቼ ተጠናከረ መቸ ተጀመረ? ★ Miky Sultan Barento ★ “አማራ” የሚለው ስም ከዘመናዊ የብሔር ፖለቲካ በፊት የክርስትያናዊ ታሪካዊ ስም ነበረ። ስለዚህ “አማራ በ20ኛው ክፍለ ዘመን በፊት ተፈጠረ” ማለት ቀላል አጠቃላይ አባባል ነው። የሚለየው ግን ዘመናዊው የአማራ ብሔር ማንነት እንዴት እና መቼ እንደተፈጠረ ነው። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🕰️ 1️⃣ ከ19ኛው እስከ 20ኛው ክፍለ ዘመን የዘመናዊ ኢትዮጵያ መንግሥት ሲጠናከር፣ አማርኛ ቋንቋና የማዕከላዊ መንግሥት ተቋማት በሀገራዊ የግንባታ ሂደት ውስጥ ትልቅ ሚና ያዙ። በዚህ ዘመን ግን የዛሬውን የብሔር ምድብ በቀጥታ ወደ ቀድሞ ሕዝቦች መመለስ ታሪካዊ ጥንቃቄ አይሆንም። የዛሬ የብሔር ማንነቶች በቀጣዩ የፖለቲካና የማህበራዊ ሂደት ተቀርጸዋል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🏛️ 2️⃣ 1930ዎቹ–1970ዎቹ በንጉሣዊው ሥርዓት ዘመን አማርኛ እና ኦርቶዶክስ ክርስትና ከመንግሥታዊ የ“ኢትዮጵያዊነት” ግንባታ ጋር በጥብቅ ተያያዙ። አንዳንድ ምሁራን ይህን ሂደት “አማርኛነት” እና “ኢትዮጵያዊነት” በአንዳንድ አውዶች እንዲቀራረቡ ያደረገ የመንግሥት ግንባታ ብለው ያብራራሉ። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🔥 3️⃣ 1974–1991 — ወሳኙ የብሔር ፖለቲካ ዘመን 1974 የደርግ ሥርዓት መግባት በኢትዮጵያ የብሔር ጥያቄን የበለጠ ወደ ፖለቲካዊ መድረክ አመጣ። ከ1970ዎቹ ጀምሮ የተለያዩ የብሔር እና የነፃነት እንቅስቃሴዎች በመጠናከራቸው፣ “አማራ” የሚለውም ማንነት በብሔር ፖለቲካ ውስጥ የበለጠ ተነጠረ። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ⭐ 4️⃣ 1991 በኋላ — ተቋማዊ መጠናከር 1991 ከEPRDF መንግሥት መቋቋም በኋላ ኢትዮጵያ ወደ በብሔር መሠረት የተዋቀረ ፌዴራላዊ ሥርዓት ገባች። ይህ የብሔር ማንነትን ከፖለቲካ፣ ከክልል አስተዳደር፣ ከተወካይ ፓርቲዎችና ከራስ-አስተዳደር ጋር በቀጥታ አገናኘው። በዚህ ምክንያት “አማራ” እንደ የተለየ የብሔር ማንነት በተቋማዊና በፖለቲካዊ መልኩ በጣም ግልጽ ሆነ። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🎯 ዋናው ውሳኔ 📌 “አማራ” የሚለው ስም ዘመናዊ ፈጠራ አይደለም። 📌 ነገር ግን ዘመናዊ የአማራ ብሔር ማንነት በ20ኛው ክፍለ ዘመን በሂደት ተጠናከረ። 📌 1970ዎቹ–1991 የብሔር ፖለቲካ መጠናከር ወሳኝ የሆነበት ዘመን ነው። 📌 ከ1991 በኋላ ደግሞ የብሔር ፌዴራሊዝም ማንነቱን በፖለቲካዊና ተቋማዊ መልኩ የበለጠ አጠናከረ። ⚠️ ስለዚህ ታሪካዊ ስምን ከዘመናዊ ብሔር ማንነት ጋር አንድ ማድረግ የለብንም። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 📚 ምንጮች • Bantanyehu Shiferaw Chanie & John Ishiyama — Political Transition and the Rise of Amhara Nationalism in Ethiopia • Birhanu Bitew — Identity Construction, Reverse Discourse and the Amhara Nationalism in Ethiopia • Cambridge University Press — የኢትዮጵያ የብሔር ማንነትና የፖለቲካ ታሪክ ጥናቶች https://mikysultan.blogspot.com 🔗 https://t.me/Oromo_geography ★ Miky Sultan Barento ★