Dejjazmach Birru Ali Gaz

👑⚔️ ደጃዝማች ብሩ አሊጋዝ (Birru Aligaz) ⚔️👑 ★ Miky Sultan Barento ★ ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 📜 የዘመነ መሳፍንት ጀግና ብሩ አሊ ጋዝ በዘመነ መሳፍንት የነበረ የየጁ ኦሮሞ ቤተሰብ መስፍን ነበር። ከራስ ዓሊ የጁ ጋር የቅርብ ዘመድና ደጋፊ ሲሆን፣ በ1842 በደብረ ታቦር በተካሄደው ወሳኝ የሥልጣን ትግል ውስጥ ታላቅ ሚና ተጫውቷል። ምንጮች የብሩ አልጋዝን ከራስ ዓሊ ጋር ያለውን ዝምድና በተለያየ መንገድ ይገልጻሉ፤ አንዳንዶቹ አጎቱ ብለው ሲጠቅሱ፣ ሌሎች ደግሞ የየጁ ኦሮሞ ቤተሰብ ዘመድ ብለው ይገልጹታል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ⚔️ 1842 — የደብረ ታቦር ጦርነት በ1842 ደጃዝማች ውቤ ኃይለ ማርያም ራስ ዓሊ የጁን ከኢትዮጵያ ኢንዳራሴ ሥልጣን ለማስወገድ ወደ ደብረ ታቦር ዘመተ። ውቤም ከብሩ ጎሹ ጋር ተባብሮ ነበር። ራስ ዓሊ በበኩሉ በብዙ የኦሮሞ ኃይሎች የተደገፈ ጦር ሰበሰበ። ጦርነቱ ሲጀምር የውቤ ኃይል በተሻለ የጦር መሣሪያ በመታጠቁ የራስ ዓሊን ጦር አሸነፈ። ራስ ዓሊም ከጦር ሜዳው ለቆ ሄደ። ውቤና ብሩ ጎሹ ድላቸውን እያከበሩ ባሉበት ወቅት ግን የጦርነቱ አቅጣጫ በድንገት ተቀየረ። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🏇🔥 ብሩ አልጋዝ — የታሪኩ ወሳኝ ተዋናይ ብሩ አልጋዝ የራስ ዓሊን የኦሮሞ ኃይሎች እንደገና አሰባስቦ ወደ ውቤ ካምፕ መጣ። ውቤ የጦር ሜዳውን አሸንፌአለሁ ብሎ በማመን እየጨፈረ ባለበት ጊዜ፣ ብሩ አልጋዝ ውቤንና አጃቢዎቹን ማረከ። ብሩ ጎሹ ግን ከቦታው ተሰድዶ ወደ ጎጃም ሸሸ። 🔥 ስለዚህ የደብረ ታቦር ድል፤ የውቤ ጦር በጦር ሜዳ ከሌሎችጋ ትብብር አድርጎ ድል ቢቀዳጅም፣ በመጨረሻ ውቤ ራሱ በብሩ አሊ ጋዝ ተማረከ። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 🏛️ ብሩ አልጋዝ እና ዳውንት ከዚህ ወሳኝ እርምጃ በኋላ ራስ ዓሊ ብሩ አልጋዝን የዳውንት ገዥ አደረገው። ዳውንት በወቅቱ በአማራና በወሎ መካከል የሚገኝ የድንበር አካባቢ ነበር። 👉 ስለዚህ ሁለቱን ነገሮች መለየት ያስፈልጋል፦ 🔹 የየጁ ቤተሰብ መስፍን — ብሩ አልጋዝ ከየጁ ቤተሰብ ጋር የነበረውን የቤተሰብና የፖለቲካ ትስስር ያመለክታል። 🔹 የዳውንት ገዥ — በ1842 ከራስ ዓሊ ያገኘውን የአስተዳደር ሹመት ያመለክታል። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ ⚔️ 1853 — ከካሳ ኃይሉ ጋር የተደረገው ጦርነት ብሩ አልጋዝ በ1842 ብቻ የታሪክ ገጹን አልዘጋም። በ1853 በታቁሳ ጦርነት ከካሳ ኃይሉ ጋር—በኋላ ንጉሥ ቴዎድሮስ ሁለተኛ ከሆነው መሪ ጋር—ተዋጋ። ብሩ አልጋዝ የተለያዩ የየጁ፣ ወሎ፣ ትግራይና ጎጃም ኃይሎችን ያካተተ ጎራ መሪ ነበር። በዚያ ጦርነትም ተገደለ። ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 📜 የብሩ አልጋዝ የታሪክ የጊዜ ሰንጠረዥ ዘመን| ክስተት 19ኛው ክፍለ ዘመን| የየጁ ቤተሰብ መስፍን 1842| ከራስ ዓሊ የጁ ጎን በደብረ ታቦር ተዋጋ 1842| ራስ ውቤ ኃይለ ማርያምን ማረከ 1842| የዳውንት ገዥ ሆነ 1853| በታቁሳ ከካሳ ኃይሉ ጋር ተዋጋ 1853| በታቁሳ ጦርነት ተገደለ ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ 👑⚔️ በአንድ ሐረግ “ደጃዝማች ብሩ አልጋዝ — የየጁ ቤተሰብ መስፍን፣ የራስ ዓሊ የቅርብ ዘመድና ደጋፊ፣ በ1842 ራስ ውቤን በደብረ ታቦር የማረከው መሪ፣ በኋላም የዳውንት ገዥ የሆነ ታሪካዊ ሰው ነው።” በ1842 የደብረ ታቦር ጦርነት ራስ ውቤ ከራስ ዓሊ የጁ ጋር ተዋጋ። በጦርነቱ መጀመሪያ የውቤ ኃይል የዓሊን ጦር አሸነፈ፤ ነገር ግን ብሩ አልጋዝ (Birru Aligaz) የሚመራው የዓሊ ወገን ኦሮሞ ኃይል ተመልሶ ውቤን እና አጃቢዎቹን ማረከ። ግን ውቤ በመጀመሪያ የጦርነቱን ሜዳ በድል ይዞ ነበር፤ መጨረሻው ግን በ ተይዞ ተማረከ። በተጨማሪም ይህ ግንኙነት ቀላል “ጠላትነት” ብቻ አልነበረም፤ ከጦርነቱ በኋላ ውቤ እና ዓሊ እንደገና የፖለቲካ ትብብር አደረጉ። ዓሊ እንኳን ውቤ የጠፋበትን የስሜን ግዛት እንዲመልስ ረዳው። ለየጁ ገዢዎች እጅ ሰጥቶ ዳግም እነሱጋ መተባበር አብሮ መስራት ያዘ። ስለዚህ የውቤ–ዓሊ ግንኙነት፦ ፉክክር → ጦርነት → የውቤ መማረክ → እንደገና ትብብር በሚል መልኩ መታየት ይችላል። https://mikysultan.blogspot.com 🔗 https://t.me/Oromo_geography ★ Miky Sultan Barento ★ ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ #ደጃዝማች_ብሩ_አልጋዝ #BirruAligaz #የየጁ_ኦሮሞ #ወሎ #ዘመነ_መሳፍንት #RasAli #DebreTabour